Spinosaurus (có nghĩa là “Thằn lằn gai”) là một chi khủng long ăn thịt khổng lồ thuộc họ Spinosaurid. Loài này sinh sống ở khu vực Bắc Phi ngày nay, trong giai đoạn cuối Kỷ Phấn Trắng, cách đây khoảng 99 đến 93,5 triệu năm.
Nó nổi tiếng với đặc điểm “cánh buồm” hoặc “tấm gai” khổng lồ trên lưng, khiến nó trở thành một trong những loài khủng long dễ nhận biết nhất.
Lịch sử Phát hiện và Mất mát
Câu chuyện khám phá ra Spinosaurus mang nhiều kịch tính.
- Phát hiện đầu tiên: Những hóa thạch đầu tiên được tìm thấy tại Ai Cập vào năm 1912. Đến năm 1915, nhà cổ sinh vật học người Đức Ernst Stromer đã mô tả và chính thức đặt tên cho loài Spinosaurus aegyptiacus (“Thằn lằn gai Ai Cập”).
- Đặc điểm mẫu vật gốc: Mẫu vật này bao gồm các mảnh hàm, răng, xương sườn, và quan trọng nhất là các đốt sống lưng với phần gai thần kinh (neural spines) cực kỳ dài, chiếc dài nhất lên tới 1,65 mét.
- Bi kịch Thế chiến: Trong một sự kiện đáng buồn, toàn bộ mẫu vật gốc quý giá này đã bị phá hủy hoàn toàn trong một cuộc ném bom vào bảo tàng ở Đức trong Thế chiến thứ hai.
Sự mất mát này đã khiến Spinosaurus trở thành một bí ẩn trong nhiều thập kỷ. Mãi cho đến đầu thế kỷ 21, các nhà khoa học mới phát hiện thêm nhiều mẫu vật mới, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sinh vật đáng kinh ngạc này.
Các loài và Tranh cãi Phân loại
Việc phân loại Spinosaurus vẫn là một chủ đề gây tranh cãi trong giới khoa học:
- S. aegyptiacus: Đây là loài điển hình, được Stromer mô tả từ mẫu vật ở Ai Cập.
- S. maroccanus: Một loài khác được đặt tên vào năm 1996 từ các hóa thạch ở Maroc, dựa trên sự khác biệt về chiều dài đốt sống cổ. Tuy nhiên, hầu hết các nhà nghiên cứu ngày nay đều cho rằng S. maroccanus không phải là một loài hợp lệ, mà chỉ là một danh pháp đồng nghĩa (synonym) của S. aegyptiacus.
Ngoài ra, một số chi spinosaurid khác sống cùng thời, như Sigilmassasaurus (ở châu Phi) hay Oxalaia (từ Brazil), cũng được một số nhà khoa học cho là có thể đồng nghĩa với Spinosaurus, nhưng các cuộc tranh luận vẫn đang tiếp diễn.
