Deinonychus (phát âm là Dai-nô-ni-kớt) là một chi khủng long ăn thịt (theropod) đã làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nhìn nhận về thế giới cổ đại. Tên của nó, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, có nghĩa là “Móng vuốt khủng khiếp” – một cái tên hoàn toàn xứng đáng với vũ khí đặc trưng của nó.
Một sự thật thú vị: Mặc dù Velociraptor là cái tên nổi tiếng trong loạt phim Công viên kỷ Jura, loài “Raptor” đáng sợ, thông minh và có kích thước bằng người trên màn ảnh thực chất được lấy cảm hứng và kích thước từ chính Deinonychus.
Hồ sơ về Deinonychus
- Loài: Chỉ có một loài duy nhất được mô tả là Deinonychus antirrhopus.
- Thời kỳ: Sống vào đầu Kỷ Phấn Trắng (Cretaceous), cách đây khoảng 115 đến 108 triệu năm.
- Địa điểm: Hóa thạch được tìm thấy nhiều ở Bắc Mỹ, đặc biệt là tại các bang Montana, Wyoming và Oklahoma (thuộc các thành hệ đá Cloverly và Antlers).
- Kích thước: Deinonychus là một kẻ săn mồi cỡ trung bình, có thể phát triển đến chiều dài 3,4 mét (11 ft).
“Cuộc Phục hưng Khủng long”
Trước những năm 1960, quan niệm phổ biến trong đại chúng và cả giới khoa học là khủng long chỉ là những loài bò sát khổng lồ, cục mịch, chậm chạp và máu lạnh. Chúng bị coi là những sinh vật “thất bại” trong tiến hóa.
Tuy nhiên, vào cuối những năm 1960, nhà cổ sinh vật học John Ostrom đã công bố nghiên cứu chi tiết về Deinonychus. Khám phá của ông đã tạo ra một “cú sốc” và châm ngòi cho một cuộc cách mạng trong suy nghĩ, được gọi là “Thời kỳ Phục hưng của Khủng long” (Dinosaur Renaissance).
Ostrom đã lập luận rằng Deinonychus không thể là một sinh vật chậm chạp. Ông chỉ ra những đặc điểm giải phẫu cho thấy đây là một kẻ săn mồi cực kỳ nhanh nhẹn, hoạt bát và thông minh, giống chim hơn là bò sát:
- Tư thế nằm ngang: Cơ thể của nó được giữ thăng bằng theo chiều ngang, giống như một con đà điểu, cho phép nó di chuyển nhanh và linh hoạt.
- Chiếc móng vuốt “khủng khiếp”: Đặc điểm đáng sợ nhất là chiếc móng vuốt hình liềm, dài và cong vút ở ngón chân thứ hai. Đây không phải là móng vuốt để đi bộ (nó được giữ co lên khỏi mặt đất), mà là một vũ khí tấn công, được dùng để đâm và xé con mồi.
- Sự nhanh nhẹn: Với cấu trúc xương nhẹ và tư thế cơ động, Ostrom cho rằng Deinonychus là một kẻ ăn thịt máu nóng, thay vì một loài bò sát máu lạnh lờ đờ.
Phát hiện này đã châm ngòi cho cuộc tranh luận kéo dài hàng thập kỷ về việc liệu khủng long có phải là loài máu nóng hay không, và làm thay đổi vĩnh viễn hình ảnh của chúng trong mắt công chúng.
