Ichthyosauria (hay Ngư long) là một nhóm bò sát biển khổng lồ đã tuyệt chủng, với tên gọi có nghĩa là “Thằn lằn cá”. Chúng là một trong những ví dụ điển hình và đáng kinh ngạc nhất về tiến hóa hội tụ – khi một loài động vật (bò sát) tiến hóa để có hình dáng và lối sống giống hệt một nhóm khác (cá và cá heo).
Dù là bò sát, chúng có thân hình thon dài, vây và đuôi cá, giống hệt như cá heo hay cá ngừ hiện đại.
Dòng thời gian: Từ Thống trị đến Tuyệt chủng
Ngư long phát triển mạnh mẽ trong phần lớn Đại Trung Sinh.
-
Nguồn gốc: Chúng xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng 245 triệu năm trước (đầu Kỷ Tam Điệp). Chúng tiến hóa từ một nhóm bò sát trên cạn chưa xác định, quay trở lại môi trường nước (tương tự như tổ tiên của cá voi và cá heo sau này).
-
Thời kỳ hoàng kim: Chúng trở nên đặc biệt phong phú và đa dạng vào Kỷ Jura, trở thành một trong những kẻ săn mồi hàng đầu của đại dương.
-
Suy tàn: Sang đến Kỷ Phấn Trắng, chúng dần bị thay thế bởi một nhóm bò sát biển khác, loài Plesiosauria (thằn lằn cổ dài).
-
Tuyệt chủng: Ngư long đã tuyệt chủng vào khoảng 90 triệu năm trước, (trong Kỷ Phấn Trắng) vì những nguyên nhân chưa rõ ràng.
Giải phẫu: Thiết kế Hoàn hảo cho Biển cả
Kích thước của Ngư long rất đa dạng, từ 1 mét cho đến những gã khổng lồ dài hơn 16 mét. Cơ thể của chúng là một thiết kế hoàn hảo cho việc bơi lội:
-
Chân chèo: Cả bốn chân đã tiến hóa hoàn toàn thành chân chèo (vì vậy chúng còn được xếp vào nhóm Ichthyopterygia – “cá chân vịt”).
-
Vây lưng và Vây đuôi: Ít nhất một số loài được xác nhận là có vây lưng (giống cá mập/cá heo). Quan trọng nhất, chúng có một vây đuôi thẳng đứng, mạnh mẽ (cột sống chạy vào thùy dưới của đuôi). Đây là động cơ chính giúp chúng tạo ra những cú tăng tốc mạnh mẽ.
-
Đầu và Mắt: Chúng có đầu thon dài như mũi tên và đôi mắt rất lớn (một số là lớn nhất trong lịch sử sự sống). Đôi mắt khổng lồ này có lẽ là để săn mồi ở những vùng nước rất sâu, nơi ánh sáng yếu.
-
Răng: Hàm của chúng thường có răng nhọn, hình nón để bắt mồi trơn trượt như cá. Tuy nhiên, một số loài lại có răng to, sắc như lưỡi dao, cho thấy chúng có khả năng tấn công cả những con mồi lớn.
Lối sống: Bò sát “Máu nóng” thở bằng không khí
Giống như cá heo, Ngư long là loài thở bằng không khí và phải thường xuyên ngoi lên mặt nước để lấy oxy.
Chúng có thân hình cứng cáp, linh động và các bằng chứng về tốc độ tăng trưởng cũng như lối sống năng động cho thấy Ngư long có khả năng là động vật máu nóng.
Lịch sử Phát hiện
Các nhà khoa học đã biết đến Ngư long từ đầu thế kỷ 19, khi những bộ xương hoàn chỉnh đầu tiên được tìm thấy ở Anh. Tuy nhiên, bước đột phá lớn nhất đến từ các hóa thạch được bảo tồn cực kỳ tốt ở Đức, nơi các nhà khoa học tìm thấy không chỉ xương, mà còn cả dấu vết của mô mềm, giúp xác nhận hình dạng cơ thể giống cá heo và sự tồn tại của vây lưng.
