Mosasaurus (nghĩa đen là “Thằn lằn sông Meuse”) là chi điển hình của họ Mosasauridae, một nhóm bò sát biển có vảy khổng lồ đã tuyệt chủng. Chúng là những kẻ săn mồi thống trị đại dương vào giai đoạn cuối Kỷ Phấn Trắng, cách đây khoảng 82 đến 66 triệu năm.
Đây là chi thằn lằn biển đầu tiên được giới khoa học biết đến. Những hóa thạch đầu tiên của chúng được phát hiện tại một mỏ đá vôi gần thị trấn Maastricht ở Hà Lan vào thế kỷ 18. Ban đầu, người ta nhầm lẫn chúng là sọ của cá voi hoặc cá sấu.
2. Cỗ máy Săn mồi Hoàn hảo
Mosasaurus sở hữu những đặc điểm giải phẫu khiến nó trở thành kẻ săn mồi đầu bảng tuyệt đối trong lãnh hải của mình.
-
Kích thước khổng lồ: Các phân tích truyền thống ước tính loài lớn nhất, M. hoffmannii, có thể đạt chiều dài cực đại lên tới 17,1 mét. Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây cho rằng con số này có thể đã bị thổi phồng và đề xuất một kích thước khiêm tốn hơn, nhưng vẫn cực kỳ đáng sợ là 13 mét.
-
Hộp sọ và Lực cắn: Hộp sọ của Mosasaurus được trang bị một bộ hàm răng lớn, sắc nhọn và cơ bắp cực kỳ mạnh mẽ. Chúng có khả năng tạo ra một lực cắn khổng lồ, đủ sức để nghiền nát xương của con mồi.
-
Cơ thể: Giống như các loài bò sát biển, tứ chi của chúng đã biến đổi thành dạng mái chèo để di chuyển trong nước. Chúng có một chiếc đuôi dài, với một thùy lớn ở cuối (giống như mái chèo hoặc đuôi cá mập), tạo lực đẩy chính.
-
Giác quan: Mosasaurus sở hữu thị giác tốt, nhưng bù lại khứu giác của chúng khá kém.
-
Máu nóng?: Một đặc điểm độc đáo là tốc độ tiêu hóa của chúng dường như rất nhanh, một đặc điểm giống với động vật máu nóng. Điều này rất khác biệt so vớihầu hết các loài bò sát có vảy (thường là máu lạnh).
3. Kẻ Săn mồi Đầu bảng Toàn cầu
Mosasaurus không chỉ đáng sợ mà còn có phạm vi sinh sống cực kỳ rộng lớn. Hóa thạch của chúng đã được tìm thấy trên khắp thế giới, từ Châu Mỹ, Châu Âu, Châu Phi, Tây Á và thậm chí cả Nam Cực. Điều này cho thấy chúng có khả năng thích nghi với mọi kiểu môi trường đại dương, từ nhiệt đới, ôn đới cho đến cận cực.
Là kẻ săn mồi đầu bảng, chúng được cho là ăn bất cứ thứ gì nhỏ hơn mình. Thực đơn của chúng bao gồm cá, cá mập, mực, bạch tuộc, chim biển và cả những loài bò sát thủy sinh khác (bao gồm cả các Mosasaurus nhỏ hơn).
Sự hiện diện của chúng có tác động sinh thái to lớn, làm thay đổi hoàn toàn hệ động thực vật biển ở những nơi chúng xuất hiện. Chúng cũng phải cạnh tranh gay gắt với các loài bò sát biển ăn thịt cỡ lớn khác như Prognathodon và Tylosaurus. Đã có bằng chứng hóa thạch về một cuộc tấn công từ Tylosaurus nhắm vào Mosasaurus, có thể là để tranh giành thức ăn.
4. Lịch sử Phát hiện và “Con vật hùng vĩ của Maastricht”
Câu chuyện phát hiện ra Mosasaurus là một cột mốc quan trọng trong lịch sử khoa học.
-
Phát hiện đầu tiên (1764): Một hóa thạch sọ được tìm thấy ở Hà Lan nhưng bị xác định nhầm là sọ cá voi.
-
“Con vật hùng vĩ” (1780): Một hộp sọ thứ hai, hoàn chỉnh hơn được tìm thấy. Nó nhanh chóng trở nên nổi tiếng và được người địa phương mệnh danh là “con vật hùng vĩ của Maastricht”.
-
Sự can thiệp của Cuvier: Năm 1808, nhà tự nhiên học vĩ đại Georges Cuvier kết luận rằng hóa thạch này thuộc về một loài thằn lằn biển khổng lồ, có họ hàng với kỳ đà, nhưng không giống với bất kỳ loài vật nào còn sống.
-
Đột phá về “Sự tuyệt chủng”: Ý tưởng này là một đột phá vào thời điểm đó. Thời bấy giờ, người ta tin rằng các sinh vật không thể nào tuyệt chủng. Lập luận của Cuvier về một loài vật khổng lồ đã từng tồn tại và nay đã biến mất hoàn toàn đã góp phần củng cố cho học thuyết về sự tuyệt chủng.
-
Đặt tên: Mãi đến năm 1822, nhà khoa học William Daniel Conybeare mới chính thức đặt tên cho nó là Mosasaurus (“Thằn lằn sông Meuse”), và đến năm 1829, loài này được đặt tên là hoffmannii để vinh danh bác sĩ Hoffmann, người đã nghiên cứu nó.
